Coins zoals ADA die je bezit vertegenwoordigen een stukje van het netwerk waar ze onderdeel van uitmaken in proportie tot het totale netwerk. De mogelijkheid om je munten voor je te laten werken of renderen noemen ze ‘staken’ of ‘delegeren’, en dit principe is fundamenteel belangrijk voor hoe Cardano werkt omdat het een Proof-of-Stake (PoS) Protocol is. Er zijn twee manieren waarop je met je ADA meer ADA kunt verdienen, namelijk het delegeren van je munten naar een Stake Pool Operator (SPO) of zelf een Stakepool opzetten, onderhouden en promoten.
De hoeveelheid Stake (aantal munten die de pool kan gebruiken namens de mensen die delegeren) is cruciaal voor de manier waarop een pool opereert. Hoe meer stake een pool bevat, hoe groter de kans dat hij regelmatig geselecteerd word om een nieuw block toe te voegen aan de keten. Voor elk gemaakt block ontvangt de pool een beloning, die opgesplitst word in 3 delen.
- Vaste kosten per epoch (5 dagen): 340 ADA, dat is het minimum dat het protocol naar de SPO stuurt, zodat serverkosten, internet, onderhoud en beveiliging betaald kunnen worden.
- Een marge: dat is een klein percentage (meestal tussen de 1% en 5%) dat de SPO hier bovenop vangt. Dit word doorgaans gebruikt om de tijd, promotie, hulp verlenen aan menen die bij hem delegeren, te vergoeden.
- Stake beloningen: Dat is wat er overblijft en verdeeld word over de mensen die in de pool zitten met hun Wallets.
Wat houd stake delegeren in?
Delegeren is het proces waarbij ADA bezitters hun aandeel van het netwerk (vertegenwoordigt door de munten die ze bezitten) bij een stakepool onderbrengen*. Op deze manier kunnen mensen die ADA bezitten hun deel van het netwerk laten bijdragen aan het verifiëren van transacties, het beveiligen van het netwerk en bijdragen aan het decentraliseren van de controle over dit systeem zónder dat ze zelf de skills, kosten of tijd hoeven te investeren om zelf een Stakepool te runnen. Voor hun proportionele aandeel in deze operatie worden ze naar rato beloond in ADA, die automatisch en zonder tussenkomst van de SPO terugvloeit in hun wallet. Compounding interest anyone?
*: Ik schrijf hier onderbrengen, maar die term klopt niet helemaal, je bent je munten nooit kwijt, ook worden ze niet voor een vaste periode gelocked o.i.d.) hier kom ik later op terug.
Waarom word je hiervoor beloond?
De spreiding van het netwerk is een factor die bijdraagt aan de stabiliteit en betrouwbaarheid hiervan, denk aan hoe banken rente belonen aan mensen die hun geld bij hen achterlaten, en met dat geld transactie maken en rendement behalen. Bij Cardano is dat niet het geval, in die zin dat de munten nooit onder de controle vallen van de SPO (de bank) maar te allen tijde in de wallet van de delegate blijven. De veiligheid is dus zo gewaarborgd en een SPO treed alleen op namens de delegates, niet in plaats van. De basis van het netwerk en de beloningsstructuren vinden hun oorsprong in wiskunde, economische theorie en speltheorie.
Wat is een stake pool?
Hiervoor al kort besproken is een stake pool een server, met hierop een speciaal soort programma en allerlei beveligingsmaatregelen die deelneemt aan een groot netwerk van inmiddles bijna 2000 computers wereldwijd die allemaal het Ouroboros Protocol draaien. Hierop bevinden zich alle ‘nodes’ van het Cardano netwerk. Deze SPO’s bezitten de technische kennis, de hardware en softwarekennis om de consistentie, beveiliging en uptime van een node te garanderen, hetgeen essentieel is om het Protocol succesvol te laten zijn.
Het Protocol gebruikt een kansberekeningsmechanisme om voor elke ‘slot’ (een kleine tijdseenheid in een epoch) een slotleader aan te wijzen die een block mag verifiëren/creëren. De kans dat een Pool geselecteerd word is proportioneel aan de hoeveelheid stake die delegates hebben toevertrouwd aan een pool (zie dit als zetels bij een partij) Elke keer als een pool geselecteerd word en succesvol een block produceert word deze daarvoor beloond en die beloning word verdeeld over de mensen die vertrouwen hebben geuit in de pool door hierin hun munten te delegeren/staken. Uit deze beloning betalen de SPO’s de kosten voor het leveren van de service, en de delegates krijgen een beloning voor het hebben van vertrouwen en deelnemen aan het beveiligen van het netwerk.
Hoe Selecteer je een pool?
Ongeacht de grootte van de pool (zolang deze niet gesatureerd is i.e. Meer dan 64 miljoen ADA bevat) heeft op jaarbasis dezelfde ROI (ongeveer 5-6%) uitgaande van optimale performance. Een kleine pool zo grotere rewards uitkeren, maar wat minder frequent, en een bijna gesatureerde pool zal vaker uitkeren, maar een kleinere hoeveelheid ADA, omdat deze met een groot aantal delegates gedeeld moet worden. Het selecteren van een pool gaat vrij eenvoudig voor de delegates, vanuit de hiervoor geschikte wallets, namelijk de Daedalus wallet, en de Yoroi wallet. Ook stake vanuit je ledger is mogelijk, hier volgt later een apart artikel over.
Ik stake via Binance of Adalite, dat is toch ook prima?
Opzich is staken altijd beter dan niet staken. Er zijn wel wat haken en ogen verbonden aan het staken via Binance of Adalite. Ten eerste dat de marges die zij hanteren vaak tegen de 6% liggen, en dat word betaald uit jouw rewards. Ten tweede zijn veel van hun pools niet gemicromanaged door SPO’s en dat resulteert al gauw in verzadigde pools, minder rewards en suboptimale staking. Wel gemakkelijk, maar daar betaal je voor. Als laatste, en dat is wellicht meer idealistisch, is dat het opereren van meerdere pools niet bijdraagt aan het echte diepere doel van decentralisatie. Als de Poolwhales zoals Binance, Adalite, Bloom, OnePercent etc. een groot marktaandeel krijgen is dat ongezond voor het ecosysteem. Vaak hebben deze bedrijven wel de resources om kort extra ROI te beloven in de hoop dat mensen hun ADA op de exchanges laten staan.
Ik doe hiermee een oproep om de controle te nemen over je eigen staking, en dat te plaatsen bij gedecentraliseerde single pool operators. Niet alleen voor de veiligheid, ook niet vanwege de rewards maar voor het bijdragen aan decentralisatie!
Wat kan mij dat opleveren?
Uiteindelijk de vraag die iedereen stelt, en begrijpelijk. Ik zal proberen hier zo ondubbelzinnig mogelijk antwoord op te geven. Zoals eerder gezegd levert staken je ongeveer 5 à 6% op jaarbasis op, dit is voor alle pools gemiddeld hetzelfde. Hier zijn wel uitzondering op te bedenken, daar ga ik op het einde nog even op in. Een pool van groot formaat zal regelmatig kleine beetjes uitkeren, en een pool die kleiner is soms een paar weken of maanden niks, en dan opeens 30% , dit heeft te maken met hoe het protocol de slotleaders selecteert, deels random, deels op hoeveelheid stake.
Het wisselen tussen verschillende pools kan heel veel uitmaken op de